top of page

Temiz Enerji Geçişiyle Enerji Maliyetlerinde Büyük Düşüş Mümkün

IEA Raporu: Temiz Enerji Geçişiyle Maliyetler Düşer, Yaşam Şartları İyileşir
Temiz Enerji
Temiz Enerji

Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yeni özel raporuna göre, temiz enerji teknolojilerine geçişin hızlandırılması, enerji maliyetlerini düşürerek yaşam maliyeti üzerindeki genel baskıları azaltabilir. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) "Uygun Fiyatlı ve Adil Temiz Enerji Geçişleri için Stratejiler" başlıklı raporu, dünyanın 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşma yolunda ilerlerken gerekli olan ek yatırımları ve aynı zamanda bu süreçte küresel enerji sisteminin işletme maliyetlerinin bugünkü politika ayarlarına kıyasla önümüzdeki 10 yıl içinde yarıdan fazla azalacağını ortaya koyuyor. Bu durum, tüketiciler için daha uygun fiyatlı ve adil bir enerji sisteminin oluşmasına yol açacaktır. Birçok durumda, temiz enerji teknolojileri, kömür, gaz ve petrol gibi geleneksel yakıtlara dayanan sistemlere kıyasla kullanım ömürleri boyunca daha düşük maliyetlerle daha rekabetçidir.


Güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi, yeni enerji üretiminde en ekonomik seçenekler arasında yer alıyor. Elektrikli araçlar, özellikle iki ve üç tekerlekli modeller, başlangıçta daha yüksek maliyetli olsalar da, daha düşük işletme giderleri sayesinde uzun vadede tasarruf sağlar. Enerji verimli cihazlar, örneğin klimalar, benzer şekilde maliyet avantajları sunar. Ancak, temiz enerji geçişlerinin faydalarını tam anlamıyla elde edebilmek, yüksek seviyelerde ön yatırım gerektirir. Bu durum, özellikle yeni projeleri ve finansmana erişimi engelleyen gerçek veya algılanan riskler nedeniyle temiz enerji yatırımlarının geciktiği yükselen ve gelişmekte olan ekonomiler için geçerlidir. Mevcut küresel enerji sistemindeki fosil yakıt sübvansiyonları, bu kaynakların kullanımını destekleyerek temiz enerjiye geçişi zorlaştırıyor. 2023 yılında, dünya genelindeki hükümetler fosil yakıt sübvansiyonları için yaklaşık 620 milyar dolar harcarken, tüketiciye yönelik temiz enerji yatırımlarını desteklemek için sadece 70 milyar dolar harcadı. Daha hızlı bir enerji dönüşümü ve işletme maliyetleri fosil yakıtlara göre daha düşük olan güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir enerji kaynakların artan kullanımı, tüketicilere doğrudan fayda sağlayacak. Perakende elektrik fiyatları genellikle petrol ürünleri fiyatlarından daha az dalgalanma gösterir ve daha öngörülebilir maliyetler sunar. Şu anda, tüketicilerin toplam enerji harcamalarının yaklaşık yarısı petrol ürünlerine, üçte biri ise elektriğe gitmektedir. Hızlı geçişlerde, elektrik fiyatları tüketiciler ve hane halkları için ana maliyet unsuru haline gelir.


Elektrikli araçlar, ısı pompaları ve elektrikli motorlar, ulaşım, binalar ve sanayi talebinde daha büyük bir pay aldıkça, petrol ürünlerinin yerini büyük ölçüde elektrik alacaktır. 2035 yılına kadar, elektrik nihai tüketimde petrolü geride bırakarak en önde gelen yakıt kaynağı haline gelecektir. IEA İcra Direktörü Fatih Birol, "Temiz enerjiye geçişte ne kadar hızlı hareket edilirse, bunun hükümetler, işletmeler ve hane halkları için o kadar maliyet etkin olduğunu veriler açıkça ortaya koyuyor," diyerek şunları ekliyor: "Politika yapıcılar ve sektör liderleri bugün harekete geçmeyi ve yatırım yapmayı ertelerse, yarın hepimiz daha yüksek bedeller ödemek zorunda kalacağız. Yeni raporumuz, enerjiyi daha fazla insan için daha uygun fiyatlı hale getirmenin yolunun geçişleri yavaşlatmak değil hızlandırmak olduğunu gösteriyor. Ancak, yoksul hane halklarının, toplumların ve ülkelerin yeni temiz enerji ekonomisinde yer almalarına yardımcı olmak için çok daha fazlasının yapılması gerekiyor."Uluslararası İklim ve Enerji Hedeflerine Ulaşma Çabaları Desteklenecek.


2022 yılında küresel enerji krizi sırasında, dünya genelindeki tüketiciler, hükümetlerin sübvansiyonları ve acil durum desteklerine rağmen enerjiye yaklaşık 10 trilyon dolar harcadı – bu, kişi başına ortalama 1.200 dolardan fazladır. Bu harcama, önceki beş yılın ortalamasından %20 daha fazlaydı ve yüksek fiyatlar, hem gelişmekte olan hem de gelişmiş ekonomilerde en kırılgan kesimleri en çok etkiledi.

Rapor, özellikle yoksul haneleri hedef alan teşvikler ve daha fazla desteğin temiz enerji teknolojilerinin benimsenmesini artırabileceğini belirtiyor. Bu yaklaşım, tüm tüketicilerin, özellikle de daha az varlıklı olanların, bu teknolojilerin faydalarından ve maliyet tasarruflarından tam olarak yararlanmasını sağlarken, uluslararası enerji ve iklim hedeflerine ulaşma çabalarını da destekleyecek.


Rapor, dünya genelinde kanıtlanmış politikalardan yararlanarak, hükümetlerin temiz teknolojileri daha erişilebilir hale getirmek için uygulayabileceği çeşitli önlemleri sıralıyor. Bu önlemler arasında:

  • Düşük gelirli hanelere enerji verimliliği artırma programlarının sunulması,

  • Kamu hizmetlerinin daha verimli ısıtma ve soğutma paketlerini finanse etmeye zorlanması,

  • Yüksek verimli cihazların daha kolay temin edilebilir hale getirilmesi,

  • Toplu taşıma ve ikinci el elektrikli araç pazarları için daha fazla desteğin sağlanması,

  • Fosil yakıt sübvansiyonlarının en savunmasız kesimler için hedefli nakit transferleriyle değiştirilmesi,

  • Enerji geçişleri sırasında ortaya çıkabilecek potansiyel sosyal eşitsizliklerin üstesinden gelmek için karbon fiyatı gelirlerinin kullanılması yer alıyor.


Mevcut enerji sisteminde, uygun fiyatlı ve sürdürülebilir enerji teknolojilerinin erişilemez olması nedeniyle keskin eşitsizlikler bulunuyor. Yükselen ve gelişmekte olan ekonomilerde yaklaşık 750 milyon insan elektriğe erişimden yoksunken, 2 milyardan fazla insan temiz pişirme teknolojileri ve yakıtlarına sahip değil. Aynı zamanda, gelişmiş ekonomilerdeki en yoksul %10'luk kesim, en zengin %10'luk kesimin yarısından daha az enerji tüketmelerine rağmen, gelirlerinin dörtte birini ev ve ulaşım için enerji harcamalarına ayırıyor. Bu bağlamda, uygun fiyatlı ve sürdürülebilir enerji teknolojilerinin daha geniş kitlelere ulaştırılması için politika müdahaleleri kritik öneme sahiptir. Bu müdahaleler, enerji adaletini sağlamak ve temiz enerjiye geçişi hızlandırmak için gereklidir. Uluslararası iklim ve enerji hedeflerine ulaşma çabaları, bu tür politikaların etkin bir şekilde uygulanmasıyla desteklenecektir.




コメント


bottom of page